نمایان
www.3manage.com
لایسنس آنتی ویروس

اینترنت و امنیت فرهنگی ـ سیاسی

اینترنت و امنیت فرهنگی ـ سیاسی: بررسی ‌ها و راهبردهایی برای جمهوری اسلامی ایران‌

شاید آنگاه که یک پژوهشگر آفریقایی در کنفرانس باشگاه رم تحت عنوان «جهان در آستانهقرن بیست و یکم» گفتار خود در باره «عصر نوین فرهنگ و ارتباطات » را با این جملاتبه پایان برد کسی سخنان او را چندان جدی نگرفت؛ او معتقد بود: «دوران کنونی تمام میشود و عصر تازه ای آغاز می گردد. تاکنون در هیچ زمانی بشر برای بقا تا این حد بهقدرت انطباق و تخیل نیاز نداشته است. عصر جدید فرهنگ و ارتباطات، در مرحله نخستعصری است که انسان باید در آن شجاعت خود را متحول کند.» (پچی۱۵۵:۱۳۷۰) اما سرعتتغییرات ارتباطی و فرهنگی در پایان قرن گذشته و سالهای آغازین سده جدید، اهمیت سهمفهوم کلیدی قدرت تخیل، قدرت انطباق و شجاعت تحول را برای تداوم حیات دولتها،فرهنگهای ملی و حتی -در سطحی انتزاعی تر- تمدنها بخوبی نشان داده است. حکومتها وحاکمانی که توانایی آینده‌نگری، ارایه هویت فرهنگی مناسب در عرصه جهانی و شجاعت ترکپاسخهای کهنه به پرسشهای نو را نداشتند با جهل مرکب ، ملتشان را به جای دروازه هایتمدن بزرگ به آستانه انقلاب سوق دادند و لا جرم خود به حاشیه تاریخ رانده شدند. انقلاب اسلامی پاسخ خلاق، متناسب و شجاعانه مردم ایران به الزامات تمدنی و تاریخیخودبود. آخرین انقلاب قرن بیستم، اولین انقلاب سیاسی بود که براساس درک و تدبیرعمیق رهبری و نواوریهای درون‌زا، با ترکیبی بی‌بدیل از ارتباطات ماهواره‌ای (تلفنبین‌المللی)، رسانه‌های کوچک(نوار کاست – فتوکپی- اعلامیه) و ارتباطاتسنتی(راهپیمایی- منبر- دیوارنویسی)، شبکه عظیم ارتباطات جمعی دولتی ازجمله سازمانرادیو و تلویزیون را در هم شکست و پیامهای سنت‌گرایانه اسلامی و انقلابی را- بسیارموثرتر از آنچه شرام و لرنر در مورد تاثیر تجددگرایانه رسانه‌ها می پنداشتند(شرام ۱۳۵۶و lerner1956) و بسیار سریعتر و عمیقتر از آنچه راجرز و شومیکر در مورد چگونگیگسترش نوآوریها یافته بودند(راجرز و شومیکر ۱۳۶۹)- تا عمق روستاهای فاقد جاده وبرق، پادگانهای ارتش آمریکا محور و دانشگاههای غرب بنیاد منتقل کرد و در یک کلامانقلاب ارتباطات را به خدمت ارتباطات انقلاب درآورد.(tehranian1998، mohammadi1996،مولانا۱۳۷۱، آشنا۱۳۷۷) پیروزی ناگهانی و غیرمنتظره انقلاب، فقدان زود هنگامنظریه‌پردازان و ساختارسازان جمهوری اسلامی، هجوم ستیزنده رسانه های غربی، ندرت وغربت فزاینده آفرینشگران و آفرینشهای بومی، کاهش چشمگیر سرمایه‌گزاریهایآینده‌نگرانه در زیرساختهای ارتباطی و رسانه ای در اثر جنگ دیرپای تحمیلی و مهمتراز همه بروز شکاف فرهنگی میان نسلها و عدم انتقال ارزشها، از یک طرف موجبات ناامیدیرهبران از امکان رقابت و احساس حقارت نسبت به فراورده‌های ارتباطی و کالاهای فرهنگیغربیان، وتقدیس تمرکز گرایی دولتی در عرصه فرهنگ و ارتباطات را از طرف دیگر فراهمآورد،درنتیجه نوآوری های رسانه ای اولیه جای خود را به محافظه کاری، اصالت نظارت وهراس اندیشی از رسانه های نظارت ناپذیرو تسلط نظریه هنجاری رسانه های شبه اقتدارگرا برذهن و زبان نخبگان و مسولان حکومتی داد. ممنوعیت درازپای ویدیو، بازیهایرایانه‌ای، لوحهای فشرده و تجهیزات دریافت از ماهواره، سیاستهای محدود کنندهمطبوعات، اعمال نظارت پیش از انتشار در مورد کتاب ،سیاست هدایت و نظارت همه جانبهبر تاتر و صنعت سینما و انحصار حکومتی سازمان صدا و سیما را در این چارچوب می توانتحلیل کرد (محمدی۱۳۷۹، آشنا۱۳۷۷، محسنیان ۱۳۷۶ و ۱۳۷۷ ) آخرین موج فناوری اطلاعاتیو ارتباطی در حالی به ایران رسید که علیرغم پایان جنگ و وجود توانایی ملی برای غلبهبر محدودیتهای اقتصادی ، سیاسی و تکنولوژیک، آمادگی کافی برای سیاستگزاری متناسب باسیر تحولات جهانی آن وجود نداشته است؛ اکنون پس از گذشت دو دهه از پیروزی انقلاباسلامی و استقرار جمهوری اسلامی در ایران این مسئله استراتژیک بطور جدی در مقابلسیاستگزاران ارتباطی، امنیتی و فرهنگی کشور مطرح است که: – گسترش زیرساختهایپیشرفته ارتباطی در داخل کشور و افزایش امکانات تبادل اطلاعات وداده ها در سطحبین‌المللی چه تاثیراتی بر امنیت کشور خصوصا در ابعاد سیاسی-فرهنگی دارد؟ – در اثرافزایش حجم و سرعت تبادل و ورود به بزرگراههای جهانی چه تغییرات محتملی را در اینابعاد متحمل خواهیم شد؟ – چه سیاستهای ارتباطی کمترین زیان و بیشترین فایده را برایمنافع ملی خواهد داشت ؟ – اولویتهای ملی در این حوزه باید چگونه تعیین شود؟متاسفانه تا کنون حتی در سطوح کلان سیاست گزاری پاسخهای سریع و سطحی متعددی از جانبسیاستمداران،نظامیان و مهندسان برا ی این پرسشها ارایه شده است(مجمع تشخیص مصلحتنظام۱۳۸۰ )اما باتوجه به ماهیت فرهنگی و ارتباطی اینترنت شایسته است آن دسته ازپژوهشگران فرهنگ و ارتباطات که متعهد به حفظ و شکوفایی نظام و آرمانهای جمهوریاسلامی ایران هستند پیشتاز شناخت و ارایه راهبردهای ملی در مورد اینترنت باشند. دراین راه پرداختن به امور زیر گریز ناپذیر است: – باز شناسی انتقادی ماهیت، تاریخچهتحولات و روندهای جهانی جاری و آتی اینترنت – پس ازآن باز نگری ادبیات متحول امنیتپژوهی – سپس ارایه رویکردی متناسب با شرایط خاص ایران اسلامی مقاله حاضر کوششیابتدایی در این راه است. اینترنت: ویژگیها و تاثیرات جهانی اینترنت را می توان ازمحصولات دوران جنگ سرد و حاصل هراس وزارت دفاع آمریکا ازخطرات جنگ هسته ای دانست. آرپانت سلف اینترنت یک شبکه آزمایشی بود که به عنوان یک پروژه ملی از طرف آژانسپروژه های تحقیقاتی پیشرفته وابسته به وزارت دفاع آمریکا از سال ۱۹۷۱ آغاز بکارکرد. و طی دهه ۷۰ به یک پروژه فراگیر ملی و تا حدودی بین المللی تبدیل شد درسال ۱۹۸۶ موسسه ملی علوم آمریکا، NSFNET را برای ارائه ارتباطات شبکه ای بهمراکزتحقیقاتی بیشتر و گسترش شبکه بین المللی تاسیس نمود. در سال ۱۹۸۷ شبکه اینترنتمشتمل بر ده هزارکاربر بود و در سال ۱۹۸۹ این تعداد به صد هزار رسید. در سال ۱۹۹۰آرپانت به زندگی خود خاتمه داد ولی اینترنت به رشد خود ادامه داد تا جاییکه در دههنود هر ساله تعداد کامپیوترهای موجوددر شبکه اینترنت دو برابر شده است. از سال ۱۹۹۷با تجاری شدن اینترنت خدمات آن بشدت تنوع و افزایش یافت وهزینه های دسترسی به آنبشدت کاهش یافت. در واقع در آمریکا هردو ثانیه یک host به اینترنت اضافه می شود. ازمیان سرویسهای متعدد اینترنت، سرویس وب با شبکه جهان گستر بخاطر توان گرافیکی بالاو ارائه خدمات متون مرتبط رشد چشمگیری داشته است (ITU1999.) تقریبا هر سه ماه یکبارتوسعه وب دو برابر می شود. (www.mit.edu/…/web-growth-summary) اما این رشد روزافزون بطور کاملا نابرابر توزیع شده است. در حالی که آمریکا و کانادا۶۳درصد، اروپا ۴/۲۲درصد و استرلیا، ژاپن و نیوزلند ۴/۶درصد از کامپیوترهای متصل به اینترنت را دراختیاردارند. بقیه کشورهای آسیایی و آفریقایی تنها ۹/۵درصد از این کامپیوترها را درخود جای داده اند(ITU1999.( بررسی ویژگیهای کاربران اینترنت نشان می دهد که تحصیلاتو ثروت دو عامل مهم در میزان استفاده است. کاربران اینترنت بیشتر از طبقه متوسطبالا، جوان، تحصیلکرده، مرد و شهرنشین هستند.(ucla2000) 83درصد کاربران اینترنت درآمریکا ۶درصد اروپا ۳درصد در اقیانوسیه و ۸درصد در بقیه قاره های دنیا قراردارند. ( (www.iranonline.com نگاهی به وضعیت و موقعیت زبانهای مختلف در اینترنت میزان سلطهزبانهای غربی رانشان می دهد. در میان کسانی که از اینترنت استفاده می کنند و حدود ۲۸۸ میلیون نفر برآورد می شوند ۳/۵۱درصد به انگلیسی سخن می گویند و عرب زبانان کمتراز ۱درصد استفاده کنندگان را تشکیل می دهند.((www.glreach.com اینترنت جهان جدیدیخلق کرده است.خوشبینان می گویند در این جهان جدید که آنرا جامعه اطلاعاتی نامیدهاند آزادیهای فکری، تحقیقاتی، آموزشی، تفریحی، شغلی رو به رشد خواهد بود و تجارتالکترونیک، خدمات بهداشتی و پزشکی راه دور و خدمات تلفن بین‌المللی از طریق اینترنتجای اشکال سنتی را خواهد گرفت اما منتقدان اینترنت را بیشتر در ترکیبهای اضافی وبعنوان مضاف به مناطق جغرافیایی،سیاسی و اقتصادی بکار میبرند؛ با این وصف ماننددیگر پدیده های وارداتی از جهان صنعتی میتوان از اینترنت اغنیا و فقرا،اینترنتآمریکایی، اروپایی،آفریقایی و در سطوح ملی مثلا اینترنت ایرانی سخن گفت؛ مطالعهتاثیر پذیری متقابل اینترنت و فرهنگهای مختلف از آخرین پروژه های کلان دانشگاه UCLAدر آمریکا است .(www.ccp.ucla.edu) در تحلیل مسایل مربوط به اینترنت در کشورهایدر حال توسعه علیرغم برخی مشابهت‌های ظاهری باید تفاوتهای ساختاری و عمیق آنها رابا کشورهای صنعتی در نظر گرفت. اینترنت و کشورهای در حال توسعه در کشورهای در حالتوسعه به علت فقدان زیرساختهای ملی مخابرات و فقدان رونق اقتصادی و توسعه اجتماعیهزینه تمام شده برای اتصال به اینترنت برای کاربر نهایی بسیار گرانتر از کشورهایتوسعه یافته است. خصوصا اگر این هزینه با درآمد سرانه سنجیده شود. مثلا در آمریکایک کاربر نهایی برای یک ماه اتصال به اینترنت باید بطور متوسط ۲۹ دلار معادل ۲/۱درصد از درآمد خود را بپردازد ولی در اوگاندا همین کاربر با ۹۲ دلار معادل ۱۰۷درصد درآمد خود را بابت اتصال ماهانه به اینترنت بپردازد(ITU1999) در بسیاری ازکشورهای در حال توسعه که با مشکلاتی بنیادی نظیر کمبود تغذیه،ارتباطات جاده ای،برق، بهداشت، اشتغال، مهاجرت، جنگ، نظامهای سیاسی فاقد مشروعیت و بی ثبات درگیرهستند هزینه های سنگین برای تجهیزات مخابراتی و کامپیوتری امکان ندارد و این گونهامکانات به طبقه بالا و مستقل از اقتصاد ملی اختصاص دارد. میلتون مولر استادمخابرات و مدیریت شبکه‌ها در دانشگاه سیراکوس معتقد است: >تفاوت رادیو وتلویزیون با اینترنت در این است که آنها به محض خرید قابل بهره برداری هستند ولیخرید یک کامپیوتر اولین قدم برای اتصال به اینترنت است. اگر شما جاده، برق، خطتلفن، سرویس دهنده ملی نداشته باشید سخن گفتن از اینترنت دشوار است (Muller1999) مخابرات در بسیاری کشورها جزء انحصارات دولتی است ودولت به خاطر در اختیار داشتنلایه فیزیکی، معمولا مدعی خطوط ارتباطی داده‌ها نیز می باشد و عدم امکان رقابت وناکافی بودن دستمزدها موجب افت شدید کیفیت نیروی انسانی شاغل در بخشهای تخصصیمخابرات می شود و این نیروها در ابعاد ملی توان ارائه راه حلهای جامع و ارائهسرویسهای متنوع را ندارند. در نتیجه سرویسهای ارائه شده در این کشورها اغلب بی ثباتو غیر فنی است. در کشوری مانند هاییتی بخش خصوصی با نصب شبکه‌هایی با مودمهای بیسیم تلاش کرده ارتباط اینترنتی را از انحصار دولت خارج کند. تشکیل مراکز کوچک ولیفعال که با هزینه های کم و برای استفاده در مدت اندک خدمات پست الکترونیک و دریافتاطلاعات در اینترنت را ارائه می دهد راه حل دیگری برای شکستن انحصار مخابراتی بودهاست (techweb.com) کامپیوتر و به دنبال آن اینترنت هم نیاز به نوعی خاص از سواد ومهارت دارد و هم الگوهای فرهنگی و رفتاری ویژه ای را به دنبال می آورد. مهمترینمسائل اینترنت از لحاظ فرهنگی عدم تطابق محتوای ارائه شده با الگوهای فرهنگی وهنجارهای رفتاری جوامع مختلف است.تکنولوژی اینترنت برای بیشترین سرعت و کمترینکنترل طراحی شده است لذا اعمال کنترلهای اخلاقی در آن دشوار است. حجم بالای محتوایمستهجن تجاری و مجانی در اینترنت یکی از معضلات اخلاقی و خانوادگی است (no.) مشکلدیگر فرهنگی اینترنت غلبه زبان انگلیسی و فقدان منابع غنی بر زبانهای دیگر است درنتیجه سلطه زبان انگلیسی بر زبانهای دیگر به وسیله اینترنت تقویت می شود. (www.ifi.uib) از امنیت ملی تا امنیت فرهنگی دیدگاههایی وجود دارد که اساسا برایواژه امنیت مفهوم و مصداقی واقعی قائل نیست و هر گونه مفهوم سازی در حوزه امنیت رااز جنس بازیهای زبانی و گفتمان‌های غیر ثابت می‌داند.(تاجیک، بهار۱۱۴:۱۳۷۷) اما درچارچوب ادبیات مطالعات استراتژیک مفهوم امنیت را می توان از خلال بررسی نظراتمتفکرانی چون افلاطون: عدالت ورزی، هابز: محفوظ بودن در مقابل تجاوز خارجیان، لاک: دستیابی به رفاه و آسایش، روسو: اعتماد، نظامیان در جنگ جهانی دوم: رهایی ازتهدیدات نظامی خارجی، هافمن: تاکید بر محفوظ ماندن فعالیتهای اقتصادی یک ملت ازجریانات ویران کننده بیرونی، مک نامارا: تکیه بر توسعه سیاسی و اقتصادی به عنوانعامل و حاصل امنیت و پیروان فوکو: تکیه بر رابطه معرفت، قدرت و امنیت، جستجو کرد (بوزان۱۳۷۸: ۱۴-۴۴). در سالهای اخیر تمرکز تحقیقات بر ابعاد غیر نظامی امنیت ملیبیشتر شده است. دو بعد مهم امنیت ملی امنیت سیاسی و فرهنگی است؛ ویور تعریف زیر رابرای این دو بعد ارایه کرده است: «توانایی جامعه برای تداوم بخشیدن به ویژگیهایسیاسی و فرهنگی بنیادی خود تحت شرایط متحول و در مقابل تهدیدات احتمالی یا واقعی ».(ماندل۱۴۹:۱۳۷۷) در تشریح این تعریف باید به نکات زیر توجه کرد: – امنیت سیاسی وفرهنگی نیز مانند ابعاد دیگر امنیت امری نسبی هستند؛ یک فرهنگ خود محور و بیگانهترس ممکن است دایما از توهم هجوم فرهنگهای رقیب در هراس باشد و هر تغییر در هر سطحو لایه از فرهنگ را تهدیدی برای امنیت فرهنگ ملی تلقی کند و حکومتی که نسبت به هویتفرهنگی بی مبالات است از تهدیدات جدی و فوری نیز غافل بماند. – در میان دو حیطهامنیت سیاسی و امنیت فرهنگی میتوان نوعی تقابل احتمالی را مشاهده کرد؛ اگر حاکمیتدچار بحران مشروعیت و کارایی باشد امکان تامین همزمان انسجام اجتماعی و تنوع فرهنگیبسیار دشوار می شود. – اگر جامعه ای نسبت به امنیت فرهنگی خود تهدیدی را احساس کندنسبت به تقویت و تشدید هویتهای مورد تهاجم حساسیت بیشتری نشان می دهد و میزانوفاداری نسبت به آنها در عکس‌العمل به فشارهای خارجی بشدت افزایش میابد. تبیینویژگیهای بنیادی سیاسی و فرهنگی نیز بسیار مهم است؛ دیتریک فیشر در تحقیقی برایسازمان ملل متحد با تفکیک تهدیدات داخلی، خارجی و بین‌المللی، پنج بعد: بقاء،سلامت، بهزیستی اقتصادی، محیط زیست قابل زندگی و حقوق سیاسی را در امنیت اساسیدانسته و در مقابل نابودی، بیماری، فقر، تخریب محیط زیست و سرکوب داخلی را عواملاصلی تهدید امنیت ملی می داند. (رنجبر۷۲:۱۳۷۸-۷۸) امنیت، فرهنگ و ارتباطات در میانابعاد مختلف امنیت آنچه در این مقاله مورد تاکید خواهد بود بعد حقوق سیاسی در جدولفیشر به اضافه امنیت فرهنگی است که در جدول شماره ۱ تشریح شده است. منابع منابعداخلی منابع خارجی منابع جهانی ابعاد حقوق سیاسی کودتا تقلب انتخاباتی دیکتاتوریتبعیض سانسور شکنجه انهدام خرابکاری تبلیغات منفی تحریمهای بین‌المللی امنیت فرهنگیاستبداد رسانه‌ای یکسان سازی فرهنگ ملی عملیات روانی تهاجم فرهنگی و رسانه ایمبادله نابرابر اطلاعات یکسان سازی فرهنگ جهانی جدول شماره -۱ طبقه‌بندی اصلاح شدهفیشر از تهدیدات امنیت ملی ماخذ: رنجبر،۷۸۱۳ تاکید بر حقوق سیاسی به جای حقوق بشرنشان از توجه ویژه به آزادی بیان و اجتماع، دسترسی به اطلاعات، حق تشکیل احزابسیاسی و حق رای برابر می باشد و با اضافه کردن مفهوم امنیت فرهنگی به جدول فیشر میتوان از مسائل امنیتی جدید که بیشتر ناشی از انقلاب اطلاعات و گسترش ارتباطاتبین‌المللی است سخن گفت چرا که تعارض میان فرهنگ ملی و یکپارچه سازی فرهنگی در سطحجهانی مهمترین مسئله دولتها در عرصه سیاستگذاری فرهنگی است. جریان بین‌المللیاطلاعات بنا به نظر منتقدانه مولانا و دیگر همفکرانش جریانی است مرکز – پیرامونی ازشمال و غرب به سوی جنوب و شرق، از کشورهای توسعه یافته بسوی کشورهای در حال توسعه. در واقع این جریان به شدت یکسویه، عمودی، تحقیرگر، منفی‌گرا و سلطه‌جویانه است (مولانا۶۶:۱۳۷۱-۶۰) این جریان توانایی منابع خارجی جهت اجرای اقداماتی نظیر کنترل ونفوذ را در کشورهای هدف بسیار افزایش داده است. کشورهای در حال توسعه معتقدند جریانآزاد اطلاعات آنها را در یک رقابت نابرابر و بی فایده با دولتهای دیگر و شرکتهایخارجی و چند ملیتی قرار می دهد و با تهدید ثبات جامعه از لحاظ فرهنگی، ناامنیفزاینده ای را بر این کشورها تحمیل می کند. فروریختن مرزهای فرهنگی کشورهای هدف دربرابر تکنولوژیهای نوین اطلاعاتی و ارتباطی تاثیرات شگرفی بر امنیت سیاسی، اقتصادیو فرهنگی این کشورها داشته است و تلاشهای انفرادی کشورهایی نظیر کانادا و فرانسه وجهت گیری های جمعی اتحادیه های بین‌المللی نظیر جنبش غیرمتعهدها و سازمان کنفرانساسلامی در برابر سلطه جویی ارتباطی برخی کشورها که در یونسکو نیز بازتاب پردامنه‌ای داشته است نشانه نگرانی جدی این دولتهاست.(مک براید۱۳۷۰، سازمان کنفرانساسلامی ۱۳۷۸) از طرف دیگر در داخل کشور نیز به بهانه حفظ امنیت ملی، امنیت فرهنگی وسیاسی از سوی دولتها و گروههای تمامیت خواه تهدید می شود. در برخی کشورهای جنوبمشروعیت سیاسی حاکمان مبتنی بر توان سرکوب مخالفان و یکپارچه سازی سیاسی و فرهنگیبخصوص در مورد ناراضیان، رقبای سیاسی و اقلیتها است. در این کشورها ساختار دولتبگونه ای است که قدرت، شخصی تلقی شده و این به نوبه خود باعث اختلاط امنیت حاکمانبا امنیت ملی شده و در بسیاری موارد حمله به شخص، حزب یا هیئت حاکمه مهمترین تهدیدامنیت ملی تلقی می شود. در کشورهایی که حکومت فاقد مقبولیت و مشروعیت کافی است، بیثباتی داخلی سر چشمه اصلی ناامنی بوده و زمینه ساز آسیب پذیری در برابر فتنه‌ها وفشارهای خارجی است. مساله در این کشورها تقابل امنیت حکومتگران با امنیت فردی وفرهنگی حکومت شوندگان است. برای درک عمیقتر این مفهوم می توان به تعاریف فرهنگ محوراز امنیت نیز توجه کرد؛ این رویکرد، امنیت فرهنگی را زیر بخش امنیت ملی ارزیابی نمیکند بلکه آنرا جزیی از مفهوم وسیع تر امنیت انسانی قرار می دهد و به این ترتیب بهدوران پس از سیطره دولت – ملتها، حاکمیت جهانی(global governance )، تکامل پروژهجهانی گرایی و هویت بخشی به انسانها توسط سازمانهای بین‌المللی می‌اندیشد. تهرانیانمعتقد است: «امنیت فرهنگی بعدی از امنیت انسانی است که دائما نادیده گرفته می شود. امنیت فرهنگی شامل – و نه محدود به – آزادی عقیده، وجدان، زبان، بیان، شیوه زندگی،قومیت، جنسیت، شراکت، اجتماع و مشارکت فرهنگی و سیاسی است. اگر چه قوانین اساسیجوامع مدرن معمولا این آزادیها را تضمین کرده است اما پیشداوریهای مدرن و پیش مدرنباعث اختلال در عملی شدن این آزادیها در عرصه حیات ملی شده است.» (Tehranian: 1997) امنیت فرهنگی مهمترین مولفه برای ساختن مفهوم جدید مردم سالاری فرهنگی است. بنا بهیک تعبیر مردم سالاری فرهنگی عبارت است از: ۱- حفاظت و تشویق تنوع فرهنگی و حقدسترسی به فرهنگ برای همه افراد داخل کشور و جهان ۲- تشویق مشارکت فعال در حیاتفرهنگی جامعه ۳-توانا ساختن مردم برای مشارکت در تصمیم سازیهایی که کیفیت زندگیفرهنگی آنان را تحت تاثیر قرار می دهد. ۴- تضمین دسترسی برابر و عادلانه به منابع وحمایتهای فرهنگی ( http://www.wwcd.crg/cddef.htm ) به این ترتیب در امنیت فرهنگینیز باید به دو بعد ملی و جهانی توجه کرد. امنیت فرهنگی و سیاسی: رویکردها وراهبردها ظهور تکنولوژی‌های نوین ارتباطی و اطلاعاتی چالش بزرگ نظامهای سیاسی درعرصه سیاستگذاری ملی است. وفاق یا اختلاف تصمیم سازان و سیاستگذاران در مورد تعریفو کارکردها، آینده و تاثیرات تکنولوژی جدید بر ابعاد داخلی و خارجی امنیت سیاسی وفرهنگی منجر به ارائه استراتژیهای کاملا متفاوتی خواهد شد.(لی۱۳۵۶) بر مبنای سه نوعرویکرد: ثبات گرایی، تحول گرایی و اعتدال گرایی نسبت به امنیت وبا توجه به سه محوراساسی در سیاستگزاری راهبردی در حوزه سیاسی و فرهنگی یعنی: – خط مشی سیاسی / فرهنگی – تمرکز قدرت سیاسی / فرهنگی – شیوه مدیریت سیاسی / فرهنگی می توان راهبردهای مختلفنسبت به امنیت سیاسی و فرهنگی را در جدول زیر ملاحظه کرد؛ دو رویکرد ثبات گرا وتحول گرا شناخته شده هستند و دو قطب مقابل یکدیگر را تشکیل می دهند اما رویکرداعتدال گرا که بنظر میرسد مناسبترین پاسخ راهبردی به چالشهای فن‌آوری‌های اطلاعاتیو ارتباطی برای ایران در دهه هشتاد باشد همواره مورد بی توجهی مستمر واقع شده است. رویکردها راهبردها بومی گرایی ثبات محور واقع گرایی اعتدال محور جهانی گرایی تحولمحور اولویتها حفظ ارزشهای سنتی و بومی حفظ ویژگیهای منحصر به فرد جامعه حفظارزشهای بنیادی افزایش نوآوریهای درون‌زا اتخاذ ارزشهای تجدد گرایانه افزایش تطابقیا همسانی جهانی خط مشی اقتدار سیاسی تحمیل همسانی اقتدار کارا طراحی وحدت در عینکثرت آزادی سیاسی تحمل تنوع تمرکز قدرت مشروعیت متمرکز سیاسی/ ملی مشروعیت هوشمندسیاسی / ملی/ بین‌المللی مشروعیت غیر متمرکز سیاسی/ بین‌المللی شیوه مدیریت نظامتصمیم گیری منزوی و غیر حساس نسبت به فشارهای داخلی و خارجی سلطه نخبگان بر سیاستامنیتی نظام تصمیم گیری راهبردی و حساس نسبت به تصحیح انحراف مسیر ناشی از فشارهایداخلی و خارجی مشارکت نخبگان غیر دولتی در تدوین راهبردهای ملی نظام تصمیم گیری بهمپیوسته و بسیار حساس نسبت به فشارهای داخلی و خارجی نفوذ گروههای ذی نفع داخلی وکشورها ی قدرتمند بر سیاست امنیتی و خارجی جدول شماره ۲: تقابلهای موجود در عرصهسیاستگزاری با توجه به امنیت سیاسی /فرهنگی همانگونه که ملاحظه می شود تقابل نهاییدر امنیت سیاسی / فرهنگی در عرصه داخلی میان آزادی، تحمل چندگانگی و تکثر از یک طرفو حاکمیت، اقتدار و نظم از طرف دیگر است. در بحث تئوریهای هنجاری رسانه‌ها هم عینااین تقابل به چشم می خورد و میزان گرایش یک سیستم رسانه ای ملی به یک طرف طیف،نمایانگر نظام سیاسی حاکم برسیستم رسانه ای آن کشور است. نحوه نگرش به منشاء و آثارتوسعه فن آوری و رسانه های نوین به خصوص اینترنت یکی از عرصه‌های اصلی تقابل میاندو راهبرد ثبات گرا و تحول گرا در رویکردهای امنیتی ایران امروزاست. درراهبرد ثباتگرایی، گسترش رسانه‌های نوین موجب تقدس زدایی از ارزشهای سنتی و قدیمی و اختلال درحفظ ویژگیهای منحصر به فرد جامعه ایرانی می شود. در مقابل تحول گرایان معتقدندگسترش رسانه‌ها موجب ظهور ارزشهای جدید و افزایش تطابق با فرهنگ جهانی می شود. ثباتگرایان که نگران کاهش توان حاکمیت سیاسی، نظم، کنترل، اقتدار، استقلال و سلطهنخبگان داخلی هستند رسانه های مرز شکن و جدید را عامل اصلی بی ثباتی می دانند و ازطرف دیگر تحول گرایان که آزادی سیاسی، تنوع، مشروعیت غیر متمرکز، اقتدار اسفنجی،بهم پیوستگی بین‌المللی و جهانی شدن را شعار خود قرار داده اند این رسانه های نوینرا به عنوان مهمترین عامل تحول ارزیابی می کنند. در این میان رویکرد اعتدال گرا درزمینه اولویتهای فرهنگی معتقد است میتوان با تفکیک ارزشهای بنیادی از سنتها وارزشهای ابزاری، موقتی و مصلحتی، پنداره تقابل میان تغییرات محیطی ناشی از تقویترسانه های جهانی با ارزشها را واکاوی و باز سنجی کرد و با سخت گیری نسبت به حفظارزشهای بنیادی، از نوآوری‌های درون فرهنگی نسبت به آن دسته از سنتهای مقدس نمایامروزی که خود چیزی جز بدعتهای دیر پا نیستند استقبال نمود. خط مشی اعتدال گرایانه،افزایش کارایی دولت در مقایسه با بدیلهای فراملی و تحمل وحدت فرهنگی ساختاری در عینپاسداشت پاره فرهنگهای قومی و بومی- بعنوان سرچشمه های زلال آفرینش‌های فرهنگی- درسطوح فرو ملی را لازمه اقتدار حکومت می داند. در زمینه راهبردهای مربوط به تمرکزقدرت مشروعیت هوشمند به معنای اتخاذ الگوی اقتضایی و پرهیز از الگوهای تماما همگرایا تماما واگرا در قبال معادله مشروعیت ملی و بین‌المللی است. الگوی مدیریت کلان دراین رویکرد متمایل به تفکر راهبردی و مدیریت بر مبنای هدف و نتیجه است. در ایندیدگاه انحرافات ناشی از فشارهای داخلی و خارجی از طریق بازنگری مستمر اهداف ومسیرها تصحیح میشود و در این فرایند خصوصا بر نظرات و مشارکت نخبگان غیر دولتی اعماز دانشیان، فناوران حرفه ای و منتقدان و رقبای سیاسی تاکید می شود. شناخت و تشریحچگونگی مواجهه منابع قدرت و ثروت در ایران با پدیده اینترنت نشان دهنده برآیند درکملی از فرصتها و تهدیدات امنیتی ناشی از تعامل این پدیده ارتباطی با فرهنگ سیاسیحاکم بر کشور و رقابت مخرب رویکردها و راهبرهای سه‌گانه بالا است. امواج اینترنت درایران با صرف نظر از اسراییل، ایران اولین کشور خاور میانه بود که در سال ۱۹۹۳بهاینترنت پیوست (khazai1997) و در سال ۱۹۹۴دارای اینترانت دانشگاهی شد(burkhart1998 ) و این اقدام را بدون سرمایه و پشتیبانی فنی خارجیان و تنها با خرید پنجاه هزاردلار سخت افزار، چندین جلد خودآموز و سخت کوشی چند جوان ۲۵ ساله انجام داد(شهشهانی ۱۳۷۴ ). اما سرعت گسترش و ضریب نفوذ اینترنت در ایران نسبت به کشورهای منطقه با افتو خیزهایی روبرو بوده است(burkhart1998، آشنا۱۳۷۸). موج اول دسترسی به شبکه هایجهانی در سالهای ابتدایی دهه هفتاد خورشیدی با روندی کند ولی بومی آغاز شد. بر خلافتمامی کشورهای منطقه و بسیاری از کشورهای جهان و کاملا شبیه تجربه آغازین امریکا درراه‌اندازی شبکه بنیاد ملی علوم(NSFNET)، در ایران نیز بخش علمی و پژوهشی و نهبخشهای بازرگانی و اقتصادی، بنیان‌گذار و پیشتاز ارتباط با اینترنت بودهاست(burkhart1998)؛ در سال ۱۳۷۲ مرکز تحقیقات فیزیک نظری و ریاضیات(IPM) با پشتکارپژوهشگران جوان و پشتیبانی سیاسی رییس خود که همزمان یکی از قدرتمندترین نمایندگانمجلس نیز بود توانست با گذر از موانع قانونی، از طریق شبکه علمی و آموزشی اروپا (EARN) و پس از ثبت جهانی حوزه ملی(IR )، برخی از دانشگاههای کشور را به اینترنتمتصل نماید(شهشهانی ۱۳۷۴). تا سال ۱۳۷۴، در سطح جامعه دانشگاهی، بهره برداری صرفاعلمی و پژوهشی از اینترنت تقریبا بدون هیچ سیاستگذاری کلان، با پهنای باند بسیاراندک و بدون بهره گیری از امکانات گرافیکی، بطور تدریجی گسترش یافت و حدود ۶۰ هزارکاربر دانشگاهی را پوشش داد. در سالهای اخیر مسئولیت اینترانت بین دانشگاهی بهسازمان پژوهشهای علمی و صنعتی واگذار شده است و شبکه علمی کشور(IROST) بیش از ۱۴۰دانشگاه و مرکز پژوهشی را به یکدیگر و اینترنت متصل کرده است. در این میان اعمالتحریمهای اقتصادی، تکنولوژیک و حتی گاه علمی آمریکا، در کاهش کمیت و کیفیت توسعهاینترنت در ایران بی تاثیر نبوده است (arabshahi1996،burkhart998). موج دوم اینترنتاز نهادهای شهری سر بر داشت و به توسعه بخش خصوصی انجامید. در سال ۱۳۷۴همزمان باشکستن پوسته ابتدایی و تجاری شدن سریع اینترنت در جهان ، موسسه ندارایانه وابسته بهشهرداری تهران اقدامات نمایشی و بلندپروازانه‌ای را با الگوبرداری از شبکه مینی تل (minitel) فرانسه برای ارایه خدمات اطلاع رسانی شهری سامان داد. پس از یک دورهتجربه و شکستی پر هزینه، شرکت با تغییر استراتژی خود، راه اندازی خدمات اینترنتیبجای تولید و اشاعه اطلاعات شهری را در اولویت قرار داد و به این ترتیب قویترینارایه کننده خدمات اینترنت در بخش شبه دولتی متولد شد. چندی بعد، ندا رایانه باپشتیبانی شهردار مقتدر تهران و یک هیات امنای ویژه و چند منظوره تلاش کرد از طریقارایه خدمات سریع و سهل عملا انحصار اینترنت تجاری را بدست آورد؛ اینجا بود کهمخالفت رقابت‌آمیز وزیر وقت مخابرات و توقف پروژه یک هزار شماره تلفنی، و توقیف ۲۰۰خط تلفنی آن، دومین شکست تجاری- سیاسی را بر این شرکت تحمیل کرد(ندارایانه ۱۳۷۷) در این میان نباید نقش تاریخی و پیشتازانه این موسسه را در ارایه اولین خدمات عمومی e-mail, bbs, telebazar, newsgroup و روزنامه الکترونیک را از جنبه بومی سازی فرهنگتولید و مصرف اطلاعات با بهره گیری از شبکه های رایانه ای فراموش کرد. تنش میانمخابرات و شهرداری راه را برای دیگران باز کرد تضعیف رقیب اصلی، کاهش ریسک سرمایهگزاری و تداوم بلا تکلیفی قانونی این امکان را فراهم آورد که بخش خصوصی مرتبط بادولت با بهره گیری از رانت‌های دولتی و سرمایه‌ها و امکانات ایرانیان خارج از کشور،با اتکا به فن‌آوری گران قیمت ارتباطات ماهواره ای و فارغ از محدودیتهای خطوطمخابراتی درون و میان شهری، سر رشته واقعی گسترش دسترسی شهروندان عادی، کاربرانخانگی و شرکتهای تجاری به اینترنت و خدمات متنوع آن را بدست بگیرد افزایش تعدادکاربران از ده هزار به یکصد هزار نفر در فاصله چهار سال را میتوان حاصل تلاش سودآوربخش خصوصی دانست. (rouhani2000). دولت و اینترنت در ایرانبه علل تاریخی، سیاسی واقتصادی حضور دولت در همه عرصه های زندگی اجتماعی در ایران بسیار پر رنگ است اماتوجه دولت به اینترنت علیرغم اهمیت آن دیر هنگام، بخشی‌نگر و تابع تغییرات سیاسیبوده است. در بخش دولتی، شرکت مخابرات داده های ایران (DCI) وابسته به شرکت مخابراترا می‌توان مهمترین عامل بالقوه و در عین حال مانع بالفعل در راه گسترش اینترنت درچند سال اخیر دانست. این شرکت که از نظر حقوقی وضعیت آن روشن نشده است و بودجه جاریاندکی در اختیار دارد در سال ۱۳۷۴ تاسیس شد و به سرعت مدعی انحصار اطلاع رسانیالکترونیکی در کشور شد. پروژه‌های گران قیمت سویچ‌های X.25 و شبکه ایران پک – BBS شارع، شبکه صوتی صبا و…- علاوه بر ایجاد امکان انتقال داده‌ها از طریق مراکزمخابراتی سراسر کشور با استفاده از یک ارتباط۹۶۰۰|b/s با کانادا اتصال ۲۰۰۰۰ مشترکرا در سال ۱۹۹۵ فراهم کرده و در سالهای بعد با راه اندازی یک خط Kb/s Vsat64 ازطریق Gulf Net کویت خدمات خود را گسترش داد. در حال حاضر DCI در میان مدت برایظرفیت ۴۴ مگا بیت در ثانیه برنامه ریزی کرده است. DCI در برنامه سوم توسعه برایچندمین بار طرح شبکه ملی دیتا را ارایه کرد و با اجرای فاز اول آن که قرار بود تاانتهای سال ۱۳۸۰ تکمیل شود چهار ویژگی اصلی شبکه دیتا را به شرح زیر تعهد کرد: ۱- ارایه سرویسهای شبکه دیتا در ۴۲۰ نقطه در بیش از ۱۸۰ شهر کشور ۲- ایجاد زیر ساختلازم برای شبکه های داخل سازمانی و ارتباطات نقطه به نقطه با ظرفیت ۷۰۰۰پورت وسرعتهای ۶۴ کیلو بیت بر ثانیه با توان پوشش یک میلیون کاربر انتهایی ۳- ارایه خدماتاینترنت و شبکه ملی IP در سراسر کشور با ظرفیت۱۰۰۰۰ پورت با توان پوشش۱۰۰۰ ISP ویکمیلیون کاربر انتهایی اینترنت ۴- ارایه بیش از ۲۰۰ پورت نامتقارنِِِِِِِِِِِ ADSL با سرعت۸ مگا بیت بر ثانیه در هشت شهر بزرگ کشور برای سرویسهای مالتی مدیا و ویدیویزنده(شرکت مخابرات ایران ۱۳۷۹) اگر چه این هدف‌گذاری‌ها در مقایسه با طرحهای توسعهبسیاری از کشورهای جهان و منطقه بسیار محافظه‌کارانه است، تحقق عینی همان هم درشرایط فعلی به عزمی جدی نیاز دارد وگرنه تنها کارکرد آن قطورتر شدن پرونده وعده هایانجام نشده مخابرات است. سیاست گزاری ملی در بستر جهانی واقعیت این است که بدونملاحظه چند الگوی ملی در برخورد با اینترنت نمیتوان از سیاستگزاری مبتنی بر فهمجهانی سخن گفت لذا معرفی اجمالی چند نمونه که با سه رویکرد تحول‌گرا، ثبات‌گرا واعتدال‌گرا تناسب بیشتری دارند ضروری است. الگوی آمریکایی اینترنت در امریکا نه بهعنوان تهدید امنیتی بلکه به عنوان بزرگترین فرصت ملی تلقی می شود. کاخ سفید در پنجمژانویه ۲۰۰۰ بیانیه ای را تحت عنوان استراتژی امنیت ملی در قرن جدید منتشر کرد. دراین بیانیه ضمن بر شمردن منافع حیاتی آمریکا، از اینترنت به عنوان مهمترین ابزاردیپلماسی مردمی Public diplomacy نام برده شده است. «پیشرفت جهانی تکنولوژیهای آزادو اطلاع رسانی چون اینترنت توانایی شهروندان و موسسات را برای تاثیر گذاری برسیاستهای دولتها تا حد غیر قابل تصوری بالا برده است دیپلماسی مردمی یعنی تلاش برایانتقال اطلاعات و پیامهایمان به مردم جهان یکی از ابعاد مهم استراتژی امنیت ملی مااست. برنامه ریزی ما باید به گونه ای باشد که توانایی ما را برای اطلاع رسانی وتاثیر گذاری بر ملل کشورهای دیگر در جهت منافع امریکا تقویت کند و گفتگوی میانشهروندان و موسسات امریکایی را با نظایرشان در دیگر کشورهای توسعه ببخشد». توسعهاینترنت در داخل و استفاده از آن برای تاثیر گذاری بر دیگران بخشی مهمی از سیاستهایاستراتژیک آمریکا است (us Depts. State: 2000) از طرف دیگر مراقبت الکترونیک برحجم، جهت و محتوای ارتباطات مخابراتی و ماهواره‌ای در قالب اطلاعات سیگنال (SIGINT)امنیت اطلاعات(INFOSEC) بخش مهمی از وظایف آژانس امنیت ملی(NSA) را تشکیلمی دهد. (WWW.NSA.gov) افزایش جرایم کامپیوتری در آمریکا از جمله حمله به سایتهای Amazon و Cnn وYahoo، رییس اف بی آی را واداشت تا در فوریه سال ۲۰۰۰ از کنگرهبخواهد ۳۷ میلیون دلار به بودجه ۱۰۰ میلیون دلاری وزارت دادگستری برای مبارزه باجرایم کامپیوتری بیفزاید و کلینتون در همان ماه درخواست یک بودجه ۹ میلیون دلاریبرای تاسیس مرکز امنیت ملی، مشارکت شرکتهای اینترنتی و تجارت الکترونیک علیه حملهکنندگان به سایتهای کامپیوتری را به کنگره ارائه کرد. (WWW.Cnn.com: 2000،feb،۱۶) الگوی اسراییلی اسرائیل در فاصله سال ۱۹۹۴ تا ۲۰۰۰ تبدیل به یک غول صنعت اینترنتشده است؛ در سطح داخلی اتخاذ سیاستهای کلانی از قبیل – اختصاص ۳درصد از GDP کشورمعادل ۹۰ میلیارد دلار به تحقیق و توسعه در زمینه تکنولوژی پیشرفته، – آموزشمهارتهای پیشرفته کامپیوتری در دوران سربازی و تداوم آموزش در دوران خدمت احتیاط. ودر سطح جهانی – تولید Checkpoint باپیشینه و ریشه درکاربردهای نظامی- بعنوان یکیازقابل اطمینان ترین و پر فروش ترین فایروالهای جهان که کشورهای عربی نیز به آنمتکی هستند- بخشی از سیاستهای اینترنتی اعلام شده اسراییل است.( wang1997) الگویچینی چین رسما اعلام کرده است به دنبال برقراری توازن میان جریان آزاد اطلاعات وصیانت فرهنگ و ارزشهای اجتماعی خود می باشد. پیتر ییپ معاون شرکت دولتی اینترنت چینگفته است: ما علاقه ای به قمار، پورنوگرافی و موارد حساسیت برانگیز سیاسی نداریم ماحتی محتوای فیلتر شده اینترنت را تنها و مهمترین نیرویی می دانیم که درهای چین رابر روی دنیا می گشاید و راه تغییرات اقتصادی را هموار می کند. در اجرای ایناستراتژی چین اقدامات زیر را انجام داده است. – سرمایه گذاری عظیم در صنایعالکترونیک، مخابرات و کامپیوتر – اقدامات وسیع و سازمان یافته برای تکثیر، شکستنقفل و شبیه سازی نرم افزارها وبرنامه های کاربردی کامپیوتری و تقویت صنعت عظیم نرمافزار در چین. – تاسیس شرکت دولتی اینترنت چین و انحصار ورود اینترنت به کشور ازطریق این شرکت – همکاری شرکت با غولهای اینترنتی آمریکا برای ایجاد خدمات مبتنی بروب با استانداردهای کیفی AOL و استانداردهای اخلاقی و قانونی چین. – جلب همکاری AOL و Netscape برای تولید یک پویشگر اینترنت به زبان چینی – هزینه عظیم برای فیلترکردن محتوای نامناسب اخلاقی و سیاسی در اینترنت ( www.techweb.com/news/twb ) الگویکشورهای عربی حاشیه خلیج فارس تقریبا در تمام کشورهای حاشیه خلیج فارس کنترل قویدولتی بر محتوا و توزیع اطلاعات وجود دارد. این کنترلها به علل مذهبی، سیاسی وفشارهای داخلی صورت می گیرد. روش اصلی کنترل اطلاعات الکترونیک در این کشورهاانحصار مخابرات در شرکتهای دولتی است. یکی از پیامدهای اصلی این کنترل دولتی تاخیردر رسیدن اینترنت و کندی در همه گیر شدن آن در این کشورها است. در کشورهای عربیمنطقه خلیج فارس دولت و بخش دانشگاهی عامل گسترش اینترنت نبوده اند در عوض تجارتآزاد و بازرگانان خارجی مقیم بیشترین مشتاقان و کاربران اینترنت را تشکیل می دهند،در واقع هیچ شخص، سازمان و تجارت مدرنی نمی تواند بدون اتکاء به وب و اینترنت دررقابت جهانی برای دسترس به منابع طبیعی و اقتصادی خلیج فارس به بقاء خود ادامه دهد. اقتصاد وابسته و ادغام منطقه در اقتصاد جهانی اتصال به اینترنت را گریزناپذیری کند. بازار مصرف اینترنت در کشورهای عربی خلیج فارس اساس تجاری است. کشورهای خلیج فارساز نظر سیاستگذاری در مورد اینترنت روی یک طیف قرار دارند که یک طرف آن عراق و طرفدیگر آن یمن و قطر است. عراق تاکنون رسم به اینترنت متصل نشده است و مودمهای شخصیرا ممنوع کرده است از طرف دیگر یمن و قطر با حذف هر گونه کنترلی بر روی اینترنت وسرمایه گذاری برای گسترش زیرساختها به منافع اینترنت بیشتر از خطرات آن بهاداده‌اند. کویت با برخورداری از سیستم مخابراتی کاملا پیشرفته در ۱۹۹۴ ارائه خدماتعمومی اینترنت را آغاز کرد. وزارت مخابرات کویت امتیاز ISP به ابتدا به گلف نت وسپس به یک کمپانی دیگر واگذار کرد. گلف نت از طریق ماهواره به Sprint آمریکا متصلاست. دانشجویان کویتی بدون هیچ گونه هزینه به اینترنت دسترسی دارند. عمان به واسطهجبران عقب ماندگی نسبی از دیگر کشورهای خلیج فارس، بازسازی سیستم مخابراتی را دراولویتهای خود قرار داده است در چارچوب یک طراحی ملی برای زیرساختها و خدماتمخابراتی GTO سازمان عمومی مخابرات طرحی را برای سال ۲۰۰۰ ارائه کرد که در آن امکاندسترسی به هر اطلاعی در هر زمانی در هر کجا و به هر شکل ارائه برای دولت و بخشخصوصی پیش بینی شده اند. GTO در سال ۱۹۹۵ یک مناقصه بین‌المللی را برای ISP اعلامکرد. در این مناقصه Sprint آمریکا برگزیده شد و علاوه بر ایجاد سایت، اداره آن رابه مدت ۵ سال تعهد کرد. دسترسی عمومی به اینترنت از دسامبر ۱۹۹۶ فراهم شد و کاربریتجاری آن به سرعت توسعه یافت. قطر مدرنترین شبکه مخابراتی منطقه را ایجاد کرده استو انحصار مخابرات دولتی توسط Q-tel اعمال می شود که تنها ISP کشور را دارا می باشدولی بررسیهایی به منظور خصوصی سازی – ولی به صورت غیررقابتی – در حال انجام است،دولت در کنار اینترنت یک سیستم اطلاعاتی ژئوفیزیکی را با اهداف توسعه بخشی عمومی وخصوصی به سرعت توسعه داده است ولی آموزش عالی و دانشگاه بهره چندانی از آن نبردهاند. قطر تنها کشور حاشیه خلیج فارس است که خود را منطقه فارغ از سانسور اطلاعاتمعرفی کرده و هیچگونه کنترلی بر محتوای اینترنت اعمال نمی کند. تنها حساسیت دولتمسئله پورنوگرافی است که با استفاده از فایروال تا حدی کنترل می‌شود. امارات متحدهعربی از سال ۱۹۹۵ ارزان قیمت‌ترین و نظارت شده‌ترین خدمات اینترنت منطقه را ارائهمی کند و بیشترین نسبت کامپیوتر متصل به اینترنت نسبت به جمعیت را دارا می‌باشد. دولت بخش تجاری و دانشگاهها همه پشتیبان اینترنت هستند و از آن به خوبی بهره برداریمی کنند. وزارت مخابرات با راه اندازی چند پراکسی سرور گران قیمت تمام تبادلات دادهها را فیلتر کرده و کنترل می کند. در عین حال امارات شاهد بیشترین مباحثات افکارعمومی درباره خطرات استفاده از اینترنت بوده است. عربستان سعودی بزرگترین ومحافظه‌کارترین کشور منطقه است و خاندان حاکم بر سعودی نسبت به موارد غیر اخلاقی وفعالیتهای تبعیدیان خارج‌نشین بسیار حساس هستند هنوز اینترنت در سعودی توسعه چندانیپیدا نکرده است و دسترسی عمومی در اینترنت همگانی نشده است. اما برخی از بخشهایدولتی، پزشکی و دانشگاهی از طریق یک اتصال ماهواره ای به امریکا از خدمات اینترنتاستفاده می کنند. سعودی گرانترین طرح مطالعاتی در مورد کاربردها و استلزاماتاینترنت را به مدت ۲ سال پی گیری کرد و در نتیجه روش مدیریت کاملا متمرکز برای وروداینترنت به کشور و کنترل کل ورودی توسط یک فایروال ملی برای جلوگیری از دسترسی بهمحتوای نامناسب – از نظر دولت – پذیرفته شد.((burkhart1998 اینترنت و امنیت فرهنگیدر ایران در بحبوحه جنگ نگرشها، این واقعیت را نباید از نظر دور داشت که در حالحاضر اینترنت در ایران نقش بسیار مهمی از لحاظ امنیت فرهنگی ایفا می کند، از نظرعلمی افزایش توانایی دسترسی دانشجویان، اساتید و محققان ایرانی به منابع الکترونیکو تماسهای علمی با دانشمندان دیگر کشورها کاملا مرهون اینترنت دانشگاهی است. از نظرافزایش توان کسب آگاهیهای سیاسی و اجتماعی و دریافت آراء مختلف و امکان گفتگو وابراز خود برای همگان نمی توان نقش اینترنت را انکار کرد. امروزه سایتهای مختلفایرانی با تشکیل گروههای مباحثاتی بسیار جدی در مورد مسائل جهانی و ملی عرصه وسیعیرا برای آگاهی جویی و اعلام نظرهای تخصصی و عمومی فراهم کرده اند.(sick1997) پیگیری نظر سنجی های اینترنتی در مورد انتخابات مجلس ششم، انتخاب رئیس مجلس فایده یاضرر ارتباط با آمریکا، مهمترین شخصیت قرن اخیرایران و… نشان می دهد که اینترنتبرای ایرانیان امکانات کاملا مساعدی برای ابراز آزادانه عقاید، و مشارکت سیاسی وفرهنگی فراهم آورده است. حتی برخی احزاب و داوطلبان نمایندگی از جمله آقای دکترحداد عادل برای تبلیغات انتخاباتی خود از اینترنت استفاده کردند. به این ترتیب میتوان نقش مهمی برای اینترنت در گسترش آزادیها و مشارکت سیاسی و دمکراسی فرهنگی قایلشد. معیارهای امنیت فرهنگی در سیاستگذاری برای تحلیل فرآیند سیاستگذاری در مورداینترنت در ایران، پاسخ به سوالاتی در مورد آزادی بیان، کنترل جریان اطلاعات،قوانین مربوط و در یک بیان تئوری هنجاری حاکم بر رسانه‌های جدید ضروری است. اینسوالات به ۵ حیطه اصلی قابل تحلیل است – حق ارتباط خصوصی – حق ارتباط ناشناس – حقرمز گذاری در ارتباط – معافیت کانال ارتباطی از مسوولیت محتوا – دسترسی عمومی وارزان با توجه به تحقیق محسنیان‌راد، تئوری هنجاری حاکم بر رسانه های مرسوم درایران در سال ۱۳۷۶، آمیزه ای از تئوری مسوولیت اجتماعی، توسعه بخش و ایدئولوژیکبوده است.(۴۴) تغییرات سیاسی سال ۷۶ به بعد نقش تئوری مسوولیت اجتماعی را تقویتکرده است ولی در مورد اینترنت وضع متفاوت است و حاکمیت تئوری آزادی گرا بر دسترسی وانتشار از طریق اینترنت کاملا ملموس است تا اواخر نیمه اول سال ۱۳۸۰ دولت هیچگونهنظارت و دخالت محسوسی در مورد آن نداشته است. زیرا: – قوانین مربوط به مطبوعات کهعمده‌ترین قانون در حوزه محدوده محدودیتهای آزادی بیان است در مورد گفتار روی شبکهتسری ندارد. – افراد، سازمانها و شرکتها امکان دسترسی به سرویس دهندگان اینترنت رااز طریق خطوط تلفن دارند. – برای دسترسی به اینترنت هیچگونه مجوز دولتی لازم نیست. – دسترسی به اینترنت بایست یا پست الکترونیک نیاز به هیچ نوع تاییدیه ای از طرف هیچسازمان دولتی ندارد. – هیچ دستورالعمل یا بخشنامه ای وجود ندارد که سرویس دهندگانرا موظف کند اطلاعات مربوط به مشترکان، کاربران و محتوای داده های تبادل شده را بهسازمانهای دولتی ارائه دهند. – هیچ قانون یا دستورالعملی برای منع رمز گذاری محتوایداده های مبادله شده وجود ندارد. – هیچ قانونی وجود ندارد که سرویس دهندگان ملزم بهکنترل محتوا نماید. – هیچ سیاست و اقدام مشخصی در مورد سانسور یا بلوک کردن سایتها،گروههای مباحثاتی و آدرسهای پست الکترونیکی وجود ندارد و ایران فاقد یک فایروال وسیستم فیلترینگ ملی و مرکزی است. – هیچ قانونی وجود ندارد که سرویس دهندگان رامسوول محتوای سایتهای روی سرویس بداند. – کافه های اینترنتی به سرعت در حال رشد استو هیچ قانون خاصی برای نحوه تاسیس و نحوه اداره آن وجود ندارد. این کافه‌ها تابعقانون اماکن عمومی هستند. – خدمات اینترنت در ایران به سرعت ارزان شده است و دولتبرای دسترسیهای دانشگاهی سوبسید قابل ملاحظه ای را پذیرفته است. سیاست گسترش فیبرنوری و افزایش ظرفیت تبادل بین‌المللی داده‌ها از سیاستهای جاری دولت است. مشکلاتفعلی سیاستگذاری در امنیت فرهنگی و اینترنت در جریان سیاستگذاری برای اینترنت درکشور ما موانع جدی وجود دارد. این موانع را می توان به شرح زیر مرتب کرد: فقداناستراتژی فرهنگی کلان در مورد صنایع فرهنگی جدید فقدان سیاست ملی مخابراتی روشننبودن اولویت بندی در مورد گسترش تلفن ثابت، همراه و مخابرات داده‌ها روشن نبودنمیزان ظرفیت دولت در پذیرش مشارکت بخش خصوصی در وارد کردن و توزیع اینترنت. فقدانسیاست روشن گمرکی در مورد مجاز یا ممنوع بودن واردات تجهیزات دریافت و ارسالماهواره‌ای برای خدمات اینترنت وجود رقابت تخریبی میان ارگانهای عمومی متولیاینترنت در کشور از جمله فیزیک نظری، شرکت مخابرات و صدا و سیما فقدان سیاست ملیاطلاع رسانی علیرغم تشکیل شورای عالی اطلاع رسانی این شورا به سیاستگزاری تفصیلی واعلام شده ای در زمینه اطلاع رسانی دست نیافته است. وجود مدعیان و متولیان متعدد درمدیریت ملی اطلاع رسانی و عدم تفکیک وظایف آنها موجب کندی و بلکه عقب ماندگی جدیایران در تولید و سازماندهی اطلاعات الکترونیک شده است. امروز به علت عدم ساماندهیاطلاعات علمی کشور دسترسی به کتابخانه کنگره امریکا بسیار ساده تر و مقیدتر ازدسترسی به کتابخانه های ملی، مجلس و دانشگاه تهران است. فقدان سیاستهای نظارتی وامنیتی هم اکنون معلوم نیست مسوول حفاظت از داده های موجود در سامانه‌های نظامی،امنیتی و اقتصادی کشور کیست؟ چه سازمانی مسوول جلوگیری، پیش گیری و پی گیری حملاتالکترونیکی و نقض امنیت سامانه‌های ملی است؟ معلوم نیست چه سازمانی متولیسیاستگذاری و تعیین موارد ممنوعه در تبادل داده‌ها است؟ معلوم نیست کدام سازمانمسوول نظارت بر کیفیت فرهنگی و محتوای سایتهای تولید شده و قابل دسترس در کشور است؟ملاحظات فرهنگی در سیاستگذاری به نظر می رسد ملاحظات اساسی فرهنگی در سیاستگذاریهایآتی در مورد اینترنت در ایران به شرح زیر می باشد: – گسترش اینترنت در کشور ایرانباید به گونه ای باشد که به خلاقیت گستری مدد رساند نه اینکه موجبات خلاقیت زداییرا فراهم آورد. سیاستگذاری در مورد توسعه اینترنت نباید به توسعه مصرف یا باز تولیدمحتوای آن محدود شود بلکه باید گسترش فرهنگ بومی و مذهبی و مقاومت فرهنگی را بهدنبال داشته باشد. – بیش و پیش از توسعه اینترنت باید به نظام تولید و سازماندهیالکترونیک اطلاعات علمی، اداری و مالی بر اساس استانداردهای قابل تبادل در شبکهاهتمام داشت و بودجه های کلانی را به این امر اختصاص داد. – تدوین و اجرای قوانینمورد نیاز و روز آمد در حوزه ارتباطات شبکه ای بسیار اساسی است. این قوانین به خصوصموضوع حقوق تکثیر و مالکیت آثار فرهنگی و نرم افزارها و اطلاعات الکترونیک تاثیرقاطعی در تشویق تولید فرهنگی بر روی شبکه دارد. – در سیاستگذاری فرهنگی باید چگونگیکاربرد تکنولوژی توسط موسسات فرهنگی و تاثیر آن را بر مخاطبان در نظر گرفت. معلومنیست که هر گونه استفاده از تکنولوژی جدید لزوم به افزایش تاثیر پذیری مخاطبان منجرشود. – نظام نظارت فرهنگی بر محتوای داده های مبادله شده و ثبت ملی Domain نقشاساسی در پیش گیری از گسترش فساد، تهدیدات امنیتی، رسوخ جاسوسی و خرابکاریالکترونیک و عملیات روانی دارد. جمع بندی بنظر میرسد تهدید اصلی و بالفعل کشور درمورد اینترنت فقدان گفتمان امنیتی در مورد این پدیده است. اینترنت که بطور بالقوهمی تواند هم تهدید و هم فرصتی طلایی برای امنیت فرهنگی و سیاسی باشد به عرصه ایفراخ برای رقابت گروههای فشار سیاسی و اقتصادی تبدیل شده است. فقدان دانش جامع نگردر مورد صورت مسئله و عدم وجود مطالعات سیاستگذاری مقایسه ای در کشور حاکمیت روشآزمون خطا و اعمال سلایق فردی و سازمانی را به دنبال داشته است. مسوولیت پذیری دولتدر سیاستگذاری علمی، کارشناسانه و همه‌سونگر و بهره گیری از تمام توان علمی کشورشرط اصلی تحقق بیشترین منافع و کمترین آسیبها از گسترش صنعت اینترنت در ایران است. منابع فارسی آشنا حسام الدین۱۳۷۸ الگوی هنجاری رسانه‌ها در کشورهای همسایه ایران،دانشگاه امام صادق، انتشار محدود آشنا حسام الدین۱۳۷۴ تئوریهای هنجاری ساخت وکارکرد رسانه‌ه، تهران: دانشگاه امام صادق، انتشار محدود آشنا حسام الدین، رضیحسین۱۳۷۶ بازنگری نظریه های هنجاری رسانه هاو ارائه دیدگاهی اسلامی، فصلنامه پژوهشیدانشگاه امام صادق، شماره چهارم، تابستان ۱۳۷۶، صص ۲۰۷-۲۴۶ ای آرلی جان،۱۳۵۶ به سویسیاستهای ارتباطی واقع‌بینانه، ترجمه خسرو جهانداری، تهران: سروش بوزان باری، ۱۳۷۸مردم، دولتها و هراس، تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی پچی آیورلیو و دیگران ۱۳۷۰جهان در آستانه قرن بیست و یکم، ترجمه علی اسدی، تهران، انتشارات و آموزش انقلاباسلامی تاجیک محمد رضا، ۱۳۷۷ قدرت و امنیت در عصر پسامدرنیسم، گفتمان، شماره صفر،بهار ۱۳۷۷، ص ۱۱۴ راجرز اورث ام و شومیکراف فلوید ۱۳۶۹ رسانش نوآوری‌ها ترجمه عزتالله کرمی و ابوطالب فنایی، شیراز: دانشگاه شیراز رشید پور ابراهیم ۱۳۵۶ ارتباطجمعی و رشد ملی، تهران: دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران رنجبر مقصود،۱۳۷۸ملاحظات امنیتی در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، تهران: پژوهشکده مطالعاتراهبردی شرکت مخابرات ایران ۱۳۷۹ توسعه مخابرات در برنامه سوم توسعه اقتصادیاجتماعی کشور، انتشار محدود شهشهانی ۱۳۷۴ ایران به اینترنت پیوست، خبرنامه مرکزتحقیقات فیزیک نظری و ریاضیات رابرت، ۱۳۷۷ . ماندل چهره متغیر امنیت ملی، تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی محسنیان راد مهدی۱۳۷۷ ارتباط جمعی در کشورهای اسلامی،دانشگاه امام صادق، انتشار محدود محسنیان راد مهدی ۱۳۷۶ انتقاد در مطبوعات ایران،مرکز مطالعات و تحقیقات رسانه‌ها، انتشار محدود محمدی مجید۱۳۷۹ سیمای اقتدار گراییتلویزیون دولتی ایران، تهران: جامعه ایرانیان مک براید شون۱۳۶۹ یک جهان چندین صدا،ترجمه ایرج پاد، تهران: سروش مولانا حمید۱۳۷۱ جریان بین‌المللی اطلاعات، ترجمه یونسشکر خواه، تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات رسانه‌ها نصر سید حسین زبان فارسی و هویتملی، گلستان، بی تا، صص۴۳-۲۵

 

مطالب مرتبط

دانلود تحقیق بررسی اثر بخشی طرح ملی سباح دانش آموزان پسر پایه سوم ابتدایی
دانلود تحقیق  تاثیر خصوصیات سیستمهای اطلاعاتی حسابداری بر عملکرد شرکت
دانلود تحقیق مسئله زمانبندی پروژه با در نظر گرفتن محدودیت منابع تک هدفه با الگوریتم مبتنی بر ممتیک ترکیبی قورباغه
دانلود تحقیق فن آوری سیستم های رادیو شناسه‎
دانلود تحقیق طرح ریزی شرکت تولیدی باتری اتومبیل
دانلود تحقیق  تاثیر آموزش پیش دبستانی بر روی کودکان کلاس اول ابتدایی ناحیه یک ساری از دیدگاه معلمان‎
دانلود تحقیق آنتولوژی Ontology و مجوزهای نرم افزاری Licence
دانلود تحقیق آموزش زبان انگلیسی از مبتدی تا پیشرفته

یک نظر بگذارید

دسته‌ها
اين سايت را حمايت مي کنم