نمایان
www.3manage.com
لایسنس آنتی ویروس

آزادی در قلمرو نرم‌افزار – گفت‌وگو با ریچارداستالمن

 

آزادی در قلمرو نرم‌افزار – گفت‌وگو با ریچارداستالمن

شگفتا که رایانه‌ها از ۲۰ سال پیش تاکنون چگونه متحول شده‌اند وچگونه متحول کرده‌اند. حالا هر روز هزاران نفر به خیل کاربران این جعبه جادویی دوماضافه می‌شوند و هر لحظه که می‌گذرد، مفهومی، شاخه‌ای یا رشته‌ای جدید به این دنیاپیوند می‌خورد. افزایش این شاخ و برگ اما هرگز باعث نشده که این درخت، پیر و کهنسالجلوه کند، که برعکس، گویی هر روز جذاب‌تر و با شکوه‌تر می‌نماید. حاصل این «پیوند»ها ثمراتی جدیدند و گل‌هایی جدید و خارهایی که باید آن‌ها را جست وعمیقانه‌تر نگاهشان کرد.

 

شگفتا که رایانه‌ها از ۲۰ سال پیش تاکنون چگونه متحول شده‌اند و چگونه متحولکرده‌اند. حالا هر روز هزاران نفر به خیل کاربران این جعبه جادویی دوم اضافهمی‌شوند و هر لحظه که می‌گذرد، مفهومی، شاخه‌ای یا رشته‌ای جدید به این دنیا پیوندمی‌خورد. افزایش این شاخ و برگ اما هرگز باعث نشده که این درخت، پیر و کهنسال جلوهکند، که برعکس، گویی هر روز جذاب‌تر و با شکوه‌تر می‌نماید. حاصل این «پیوند»هاثمراتی جدیدند و گل‌هایی جدید و خارهایی که باید آن‌ها را جست و عمیقانه‌تر نگاهشانکرد. از ۲۰ سال پیش تاکنون مردی تلاش می‌کند تا از آزادی نرم‌افزار پاسداری کند. این مرد ریچارد.م.استالمن نام دارد که اختصاراً به RMS مشهور شده است. (خود او درنخستین ویرایش لغت‌نامه هکرها می‌نویسد. «ریچارد استالمن نام دنیوی من است،می‌توانید مرا rms صدا کنید.») استالمن بیست سال پیش بنیاد نرم‌افزار آزاد را تأسیسکرد و علیرغم تحولات جنبش نرم‌افزار آزاد طی دو دهه‌ای که از عمر آن می‌گذرد، اوهمچنان بر مواضع خود پافشاری می‌کند و قاطعانه به تبلیغ و ترویج مبانی آزادینرم‌افزار می‌پردازد. چنانچه در طول گفت‌وگویی که ترجمه آن را پیش‌رو دارید باز همبه مصاحبه‌کننده (که خود یکی از مروجین سیستم‌های مبتنی بر BSD در ایتالیا است) یادآوری می‌کند که نباید مفاهیم مختلف آزادی را با یکدیگر اشتباه گرفت. اشتباهی کهاز تعدد معانی Free نشأت می‌گیرد. استالمن هم‌اکنون برای تبلیغ نرم‌افزار آزاد بهکشورهای مختلف سفر می‌کند و به عنوان نمونه اخیراً به سوریه سفری داشته است. اینمصاحبه به چند لحاظ حائز اهمیت است. استالمن در خلال گفته‌ها، بار دیگر به تبیینتفاوت‌های نرم‌افزار آزاد و نرم‌افزار منبع‌باز می‌پردازد و به‌طور نسبی تصویرروشن‌تری را از صف‌بندی‌های موجود و عمق پیچیدگی‌های موضوع نمایان می‌سازد. نگاهیدوباره به نقش مجوزهای گنو (GNU) در بقای آزادی نرم‌افزار (Copy left) و مقایسهآن‌ها با مجوزهای BSD حاوی نکات مهم و ارزشمندی است. موارد مذکور اگر چه به تفصیل وبه کرات در پایگاه وب gnu.org و منابع دیگر یافت می‌شوند اما بررسی مختصر و یک‌بارهآن‌ها در کنار دیدگاه‌های استالمن در مورد جدیدترین وقایع مرتبط با جوامع آزاد ومنبع‌باز در نوع خود جالب و خواندنی است. همچنین در شماره‌های ۳۳، ۳۵ و ۳۷ درمقالا‌تی تحت عنوان جنبش اپن‌سورس و در شماره ۳۹ ماهنامه شبکه نیز به نقش تاریخیاستالمن پرداخته شده است.
• ‌‌‌شاید گنو لینوکس (کل سیستم‌عامل) معروف‌ترینپروژه نرم‌افزار آزاد باشد، نظر شما در مورد این واقعیت که لینوکس (هسته) برایمدیریت کدهای سنجش از یک برنامه اختصاصی (متملکانه)(۱) استفاده می‌کند چیست؟
o نرم‌افزار آزاد توسط کاربر کنترل می‌شود. هنگامی که یک نسخه از آن را تهیه کنیدمالک آن هستید. اگر یک خانه بخرید از جابه‌جایی خلاص می‌شوید. اگر نمی‌دانید چگونهمی‌توانید آن را تغییر دهید می‌توانید یک نجار یا لوله‌کش استخدام کنید تا تغییراترا برای شما انجام دهند. در مورد نرم‌افزار هم چنین است. هر کاربر می‌تواند ازمزایای آزادی برای تغییر نرم‌افزار نفع ببرد. اگر نرم‌افزار آزاد باشد می‌توانیدپسرعموی برنامه‌نویس خود را وادار کنید تا آن را برای شما تغییر دهد. یا کسی رابرای این‌کار استخدام کنید.نرم‌افزار غیرآزاد توسط توسعه‌دهنده آن کنترل می‌شود. توسعه‌دهندگان غالباً ویژگی‌های بداندیشانه‌ای را اضافه می‌کنند. مثلاً برای جاسوسییا محدود کردن کاربر. گاهی اوقات آن‌ها ویژگی‌های بداندیشانه را مخفی نگه‌می‌دارند. در عین حال آن‌ها تصور می‌کنند که مردم آنقدر به این نرم‌افزار وابسته هستند که آنرا حتی با ویژگی‌های بداندیشانه هم می‌پذیرند. کاربران نمی‌توانند این ویژگی‌ها راحذف کنند چون کدمنبع را ندارند. با نرم‌افزار آزاد چنین چیزی اتفاق نمی‌افتد. چوننرم‌افزار آزاد توسط کاربر کنترل می‌شود. حتی اگر یک برنامه آزاد یک ویژگیبداندیشانه داشته باشد، هر برنامه‌نویس می‌تواند آن را حذف و نسخه اصلاح شده رامنتشر کند و همه کاربران از جمله کسانی که برنامه‌نویس نیستند از آن نسخه استفادهخواهند کرد. مجبور نیستید که این تغییرات را خودتان انجام دهید. چون شخص دیگری اینکار را قبل از این‌که آن را تهیه کنید انجام داده است. کاربران نرم‌افزار آزادهمچنین تصمیم می‌گیرند که آن را چگونه توسعه دهند. در بسیاری موارد خواسته بسیاریاز کاربران یکسان است. دیر یا زود کاربرانی که با برنامه‌نویسی آشنا هستند یا کسانیکه می‌توانند برای تغییرات پول بپردازند، تغییر موردنظر شما را انجام می‌دهند.

  • فکر نمی‌کنید مشکل این باشد که چه کسی و به چه منظوری توسعه آن را کنترلمی‌کند؟
    o مشکل نرم‌افزار اختصاصی این است که یک توسعه‌دهنده خاص توسعه آن راکنترل می‌کند نه شمای کاربر. هر برنامه غیرآزاد یک ارباب و رییس دارد و اگر از اینبرنامه استفاده کنید او رییس شما می‌شود. روِسای متفاوت نیات متفاوتی هم دارند. بعضی بهتر از بقیه هستند. اما مقایسه یک رییس با رییس دیگر باعث دور شدن از مشکلاصلی می‌گردد که همان آزادی است. آزادی به معنی نداشتن رییس است. با نرم‌افزار آزادمجبور نیستید نگران باشید که هدف رییس برای توسعه برنامه چیست چون شما آزادید کهبرای خودتان تصمیم بگیرید.
    • نظر شما در مورد این خبر که سان یک پروژه منبع بازدر مورد سیستم‌عاملش، یعنی سولاریس ۱۰، ایجاد خواهد کرد چیست؟
    o متوجه نمی‌شومکه این دقیقاً چه معنایی دارد. من مدافع منبع‌باز نیستم. اگر سان سیستم‌عاملسولاریس را به یک نرم‌افزار آزاد تبدیل کند پس به آزادی کاربر احترام خواهد گذاشت. این کار خوبی است. ساختن سولاریس آزاد می‌تواند یک کمک و همکاری اساسی و مهم برایجامعه نرم‌افزار آزاد باشد. اما از آنجا که ما پیش از این نرم‌افزاری داشته‌ایم (گنو لینوکس) که کم یا بیش مشابه آن است، این همکاری به اندازه اپن‌آفیس یا آزادکردن جاوا اهمیت نخواهد داشت.
    • آیا در فکر توسعه چیزی به صورت یک انشعاب یاشاید جایگزینی Hurd به جای کرنل آن هستید؟
    o منظور این سؤال را نمی‌فهمم. انشعاب برای چه؟ جایگزینی Hurd با هسته چه چیزی؟
    • من در مورد جایگزین کردنکرنل سولاریس ۱۰ به جای هسته Hurd صحبت می‌کنم (البته در صورتی که آزاد باشد) o اینکار قابل انجام است اما هدفی برای این‌کار نمی‌بینم. هسته‌ای آزاد به نام لینوکس ازقبل وجود داشته که با سیستم گنو کاملاً خوب کار می‌کند. چرا ما باید آن را با هستهسولاریس جایگزین کنیم؟
    • به همان دلیلی که گنو،Hurd را توسعه داد.
    o هنگامیکه ما توسعهHurd را شروع کردیم هسته آزادی وجود نداشت. انگیزه ما فراهم کردن یککرنل آزاد بود. از آنجا که اکنون هسته‌ای آزاد و در حال کار به نام لینوکس داریمتوسعهHurd بیش از این ضرورتی ندارد. ما به دو دلیل این‌کار را دنبال می‌کنیم. یکآن‌کهHurd طراحی قوی‌تری دارد و دارای برتری‌هایی می‌باشد. دوم آن‌کهHurd یک هستهگنو خواهد بود برای پروژه گنو. یعنی هیچ‌ یک از این مزایا با استفاده از سولاریسبه‌دست نمی‌آید.
    • وضعیت توسعهHurd چگونه است؟
    o Hurd اجرا می‌شود اما نهبه‌طور قابل اعتماد. توسعه دهندگان به آهستگی سرگرم کار برروی آن هستند. اگر چه یکیاز آن‌ها بخشی از وقت خود را صرف یافتن منابع مالی کرده است.
    توسعه‌دهندگان بهاین نتیجه رسیده‌اندکهMach به عنوان یکMicrokernel غیرقابل اعتماد است و به جای آنلازم است Hurd را به۴ L انتقال دهند که این امر مستلزم بازنویسی‌های اساسی است.
    • چه نوع رقابتی بین GNU/Hurd تکمیل شده وGNU/Linux وجود خواهد داشت؟
    o هم GNU/Hurd ، زمانی که به‌طور قابل اعتماد اجرا شود و هم GNU/Linux ، هر دو سیستم‌هایعامل آزاد خواهند بود. (مشروط براین‌که کسی به آن‌ها بسته‌های غیرآزاد اضافه نکند) بنابراین انتخاب میان آن‌ها انتخابی کاملاً کاربردی خواهد بود. من امیدوارمHurd به‌واسطه معماریش توانایی‌های بیشتری ارایه کند.
    • من برای روشن شدن موضوع،جملا‌تی را نقل می‌کنم:
    – نقل ازHurd و لینوکس (در پایگاهgnu.org)
    «هنگامیکه در سال ۱۹۹۰ توسعهHurd را شروع کردیم پرسش پیش روی ما این بود که چگونهمی‌توانیم هسته آزاد برای سیستم GNU تهیه کنیم. آن زمان هسته آزاد یونیکس مانندیوجود نداشت و ما می‌دانستیم که هیچ‌کس قصد نوشتن آن را ندارد. تنها راه برای داشتنیک کرنل رایگان آن بود که خودمان آن را بنویسیم، بنابراین دست به کار شدیم».
    – نقل از لینوکس و پروژه گنو (پایگاهgnu.org )
    «به غیر از گنو پروژه دیگری به‌طورمستقل یک سیستم‌عامل یونیکسی ساخته بود. این سیستم که اکنون بهBSD مشهور است دردانشگاه برکلی توسعه یافته بودBSD . در دهه هشتاد غیرآزاد بود اما در اوایل دهه نودبه صورت آزاد عرضه شد.»
    – نقل از «منبع باز: نداهایی از انقلاب منبع‌باز»:
    «کدهای شبکه‌سازیBSD و یوتیلیتی‌های پشتیبان تحت‌نام ۱Networking Releas و بهعنوان اولین کدهای آزاد قابل‌ بازتوزیع برکلی در ژوئن ۱۹۸۹ عرضه شدند. ضوابط اعطایمجوز، آزادانه بود. دارنده مجوز می‌توانست کدهای اصلاح شده یا نشده را به شکل اولیهیا دودویی و بدون حق اختراع یا پرداخت پول به برکلی، عرضه کند. تنها شرط لازم اینبود که اعلامیه‌های کپی‌رایت موجود در فایل منبع دست‌نخورده باقی مانده و درمستندات محصولاتی که در آن‌ها از این کدها استفاده شده اشاره گردد، که این محصولحاوی کدهای دانشگاه کالیفرنیا و شرکایش می‌باشد. علیرغم این‌که برکلی برای هر نوارهزار دلار پول می‌گرفت، هر کس مختار بود یک کپی از آن را از کسی که قبلاً آن رادریافت کرده بگیرد. در واقع مدت کوتاهی بعد از ارایه آن، پایگاه‌های بزرگ زیادی آنرا به عنوانftp های بی‌نام عرضه کردند. علیرغم این دسترسی آسان،CSRS از این‌که صدهاسازمان کپی‌هایی از آن را خریداری کرده بودند خوشحال بود چرا که درآمدها صرف توسعهبیشتر می‌شد.» ضمن خواندن این صفحات به چیزی برخوردم که متوجه آن نمی‌شوم: اگرBSD از ژوئن ۱۹۸۹ با یک مجوز آزاد موجود بوده است چرا به جای نوشتن ‌Hurd با هسته آن‌هاشروع نکردید؟ همین سؤال در مورد هسته لینوکس در سال ۱۹۹۱ هم صدق می‌کند.
    o فقطبخش‌هایی ازBSD در ژوئن ۱۹۸۹ با یک مجوز آزاد در دسترس بودند. با دقت ببینید اینجاچه گفته است: «کدهای شبکه‌سازیBSD و یوتیلیتی‌های پشتیبان تحت عنوان ۱ Networking Releas در ژوئن ۱۹۸۹ عرضه شدند.» و «کدهای شبکه‌سازی» BSD فقط بخشی از یک هسته است.
    • این بخش‌ها از چه نوع مجوز آزادی استفاده می‌کردند؟
    o فکر می‌کنم مجوزاصلیِBSD بود، مشابه ۴ .۴ BSD به بعد اما مطمئن نیستم.
  • این مجوزBSD به اندازه کافی آزاد نبود؟
    o این مجوز واجد شرایط نرم‌افزارآزاد هست. اما به نظر من به خوبیِ بعضی از مجوزهای نرم‌افزار آزاد نیست. چون ازآزادی همه کاربران حفاظت نمی‌کند. این به واسطه‌ها اجازه می‌دهد تا نرم‌افزارها رااختصاصی کنند که این به معنی توزیع نرم‌افزار در میان دیگران اما بدون آزادی است.
    • چرا نوشتن یک مجوز جدید(GPL) را ترجیح دادید؟
    o من در اینجا یک سردرگمیمی‌بینم. تصمیم من برای توسعه مجوزهای گنو هیچ ارتباطی به مجوزهایBSD نداشته است. مجوزهای BSD بعد از مجوز GNU GPL مورد استفاده قرار گرفتند. در سال ۱۹۸۵ یا ۱۹۸۶ منبا افرادی ازCSRG برکلی ملاقات کردم و از آن‌ها درخواست کردم که کارشان را از کدیونیکسATِT جدا کنند. من از آن‌ها خواستم که کدشان را به ‌جای دسترسی فقط از طریقمجوزهای ATِT به عنوان نرم‌افزار آزاد عرضه‌ کنند. این کار را کردم چون می‌خواستماز کدهایBSD در گنو استفاده کنم.
    • می‌دانم که شما پایه‌گذار جنبش نرم‌افزارآزاد هستید، با این حال نمی‌فهمم که شما چگونه محدودیت‌های تحمیل شده توسط GPL راآزادی معنی می‌کنید. مثلاً شما باید کد اصلاح‌شده منبع را برای نرم‌افزاری که بهصورت عمومی عرضه می‌شود ارایه دهید و این‌که باید تحت همان GPL باشد. از نظر منمجوز BSD به کاربران، توسعه‌دهندگان و مشاغل آزادی بیشتری می‌دهد. این‌طور نیست؟
    o این همان چیزی است که تضمین می‌کند کاربران از چهار آزادی برخوردار هستند. مجوزهایBSD چنین تضمینی ارایه نمی‌دهند و بنابراین همه کاربران چنین آزادی‌هایی راندارند. مجوزهایBSD آزادی بیشتری اعطا نمی‌کنند. آنچه فراهم می‌کنند، برای آن‌ها کهمی‌توانند از آن سود ببرند، قدرت است، قدرت نفی آزادی دیگران بهتر است. (برایخواندن توضیحات بیشتر می‌توانید به این صفحه مراجعه کنید: www.gnu.org/philosophy/freedom-or-power.html)
    • نخستین نسخه GPL در فوریه ۱۹۸۹ آمد. نسخه دوم آن در ژوئن ۱۹۹۱ ارایه شد. دلیلآن چه بود؟
    o به خاطر ندارم که چه تغییر خاصی صورت گرفت اما شما می‌توانید ایندو را ببینید و مقایسه کنید. ما هر تغییری را به دلیل خاصی انجام دادیم. این مانندعرضه نسخه ۲/۱ یک برنامه است، شما باگ‌هایی یافته‌اید و آن‌ها را اصلاح می‌کنید.
    • آیا نسخه سوم هم در راه است؟
    o ما سرگرم کار برروی یک نسخه جدید هستیماما جاهایی وجود دارد که نمی‌دانیم انجام دادن چه کاری درست است.
    • چرا GPL این‌قدر طولانی و قانون‌مأبانه است؟
    GPL یک سند قانونی است، بنابراین به زبانقانون نوشته شده است در غیراین‌صورت این سند به‌درد نمی‌خورد. این سند شاملآسان‌ترین لغاتی است که می‌توانستم پیدا کنم تا این شرایط را به‌طور واضح و غیرمبهمبیان کنم.
    • در هفتم اکتبر ۲۰۰۴ جف.و.مرکی پیشنهاد زیر را در فهرست پستی Linux.kernel ارایه داد: «ما downloadپنجاه هزار دلار آمریکا را برای یک بار مجوز Linux Kernel Source برای یک Snapshot واحد از یک نسخه واحد لینوکس برمبنای شمارهعرضه به Kernel.org پیشنهاد کردیم. این پیشنهاد باید توسط «همه» دارندگان حق طبعپذیرفته شود و این نگارش متعاقباً از مجوز GPL به مجوزی از نوع BSD برای این کدتبدیل خواهد شد. به بیان دیگر استفاده از نسخه‌های۲ .x غیرآزاد بوده و همچنیناستفاده از آن بدون انجام تغییرات مجاز می‌باشد. لازم به توضیح است که downloadفوق به Kernel.org پرداخت می‌شود و بایستی توسط “همه” مورد پذیرش واقع شود.» نظر شما درمورد این پیشنهاد چیست؟
    o احمقانه بود که مردم آن را بپذیرند. چرا باید به اواجازه داد لینوکس را در اختیار کاربران قرار دهد بدون آن‌که به آزادی آن‌ها احترامبگذارد. اگر من در لینوکس مشارکت داشتم به آن‌ها نه می‌گفتم و برای این‌که باید بهآزادی کاربران احترام گذاشت پافشاری می‌کردم. من هیچ بخشی از لینوکس را ننوشته‌اماما این همان چیزی است که من هنگام توسعه یک برنامه به آن توجه می‌کنم.
    دو سمبلکپی‌رایت و کپی‌لفت در کنار هم

دو سمبل کپی‌رایت و کپی‌لفت در کنار هم

  • تعدادی از توسعه‌دهندگان این پیشنهاد را فوراً رد کردند. بنابراین به نظرمی‌رسد که آن‌ها برای دیدن نگارشی از لینوکس مبتنی بر مجوز BSD شانسی ندارند.
    o چه بهتر!
    • به هر حال شک دارم که این وضعیت در آینده تغییر کند. با این‌همه،لینوکس برای مدیریت کد منبعش از یک نرم‌افزار اختصاصی استفاده می‌کند. این واقعاًالگوی بدی برای جنبش نرم‌افزار آزاد است. یعنی اعطای آزادی در ازای پول. آیا برایاطمینان از این‌که این امر هرگز اتفاق نیفتد برنامه‌ای دارید؟
    o نمی‌توانمپیشگویی کنم. اما حدس می‌زنم کسانی که پاسخ منفی دادند را‡ی خود را حفظ کنند. لینوسبا استفاده از یک نرم‌افزار غیرآزاد در این راه حساس و عمومی، الگوی بدی را درجامعه جا انداخته است. هنگامی که او این کار را کرد، من در لیستLinux.Kernel از اوانتقاد کردم و فکر می‌کنم با مطرح کردن این موضوع به منصرف شدن پروژه‌های دیگر ازانجام چنین کاری کمک کرده‌ام. به این ترتیب تأثیرات زیان‌آور این قضیه کاهش یافتهاست. بنیاد نرم‌افزار آزاد نمی‌تواند بیش از این کاری در مورد لینوکس انجام دهد چراکه ما در توسعه این برنامه خاص نقشی نداریم.
    • لینوکس امروز فقط یک هسته است. بنابراین شما هنوز مستقیماً روی دیگر بخش‌های این سستم‌عامل نظارت دارید. دلیلاین‌که نام کامل سیستم‌عامل گنو لینوکس می‌باشد هم همین است.
    o این دلیلنامگذاری گنو – لینوکس نیست و ارتباطی به آن ندارد. نام گنو لینوکس به این معنی استکه این لیست با عنوان گنو آغاز و لینوکس به آن اضافه شده است. این روزها سیستم شاملهزاران بسته‌ای است که توسط هزاران توسعه‌دهنده تولید می‌شوند. اما پایه و اساسهنوز گنو است و لینوکس به آن اضافه شده است.
  • بابت این توضیح ممنونم. فکر می‌کنم تنها کسی نبودم که این تصور غلط را داشتهاست چون صفحه خانگی پروژه دبیان (http://www.debian.org/) می‌گوید: «دبیان ازهسته لینوکس استفاده می‌کند (هسته یک سیستم‌عامل) اما اغلب ابزارهای پایه‌ایسیستم‌عامل برگرفته از پروژه گنو می‌باشند، از همین رواست که گنولینوکس نام دارد» آیا در مورد این‌که روزی لینوس توروالدز تصمیم بگیرد رهبری یکی از توزیع‌های لینوکسرا به‌دست گیرد فکر کرده‌اید؟
    o خیر چون او همیشه گفته است که علاقه‌ای به اینکار ندارد. اگر می‌خواهد چنین کاری کند البته که استحقاق آن را دارد. هر کسیمی‌تواند این کار را انجام دهد.
    • امروزه «لینوکس» واژه جادویی IT است وسردرگمی‌های فراوانی در مورد بروز معانی نرم‌افزار آزاد منبع‌باز و یا لینوکس وگنولینوکس وجود دارد. از این‌که گنو و بنیاد نرم‌افزار آزاد مقبولیت و نفوذ خود رااز دست بدهد نمی‌ترسید؟
    o به کار بردن واژه ترس نسبتاً سخت است. احساس مننگرانی در مورد بروز یک مشکل واقعی است. پروژه گنو زمانی اعتبار خود را از دستمی‌دهد که مردم کارهای بسیار مهم گذشته ما را به دیگری نسبت بدهند و این اثربخشیکارهای امروزی ما را کاهش می‌دهد. ده‌ها میلیون نفر اکنون از سیستم‌عاملی استفادهمی‌کنند که به خاطر یک مبارزه همیشگی برای آزادی – چیزی بی‌همتا در دنیای رایانش – توسعه یافته است و آن‌ها این را نمی‌دانند. نام لینوکس هرگز با آزادی به عنوان هدفپیوند نخورده است، این مقصود با نام گنو گره خورده است. وقتی مردم می‌پندارند کهسیستم لینوکس است، از چرایی توسعه آن تصور غلطی خواهند داشت. آن‌ها فکر می‌کنندلینوس توروالدز آن را برای تمرین و سرگرمی به‌وجود آورده است. لذت و آزادی هر دومی‌توانند مردم را برای توسعه نرم‌افزار آزاد تهییج کنند. اگر مردم این موضوع رابدانند این محرک‌ها می‌توانند برای آن‌ها الهام‌بخش باشند. من از کاربران گنولینوکسمی‌خواهم که بدانند دلیل موجودیت این سیستم آزادی است. آن وقت است که گروهی ازآن‌ها برای دفاع از آزادیمان به ما ملحق خواهند شد. در دنیا هرگز به اندازه کافیبرای آزادی مدافع وجود ندارد.
    • همان‌طور که گفتید: «در دنیا هرگز به اندازهکافی برای آزادی مدافع وجود ندارد.» اما Distrovatch.com بیش از ۳۵۰ توزیع گنولینوکس را برشمرده است. به نظر شما این به نوعی پراکندگی منابع نیست؟
    o طبیعتاًمقداری اتلاف وجود دارد. اما نه به اندازه‌ای که فکر می‌کنید. بسیاری و شاید اغلباین توزیع‌ها مشتقانی از توزیع‌های دیگر هستند و حفظ یک توزیع اشتقاقی کار چندانیندارد.
    • شما داروینِ اپل را چگونه معنا می‌کنید؟ هم اختصاصی و هم منبع‌باز؟
    o داروین اکنون نرم‌افزار آزاد است نه اختصاصی (منبع باز هم هست) گر چه دو سالپیش بخش‌هایی از کد داروین مجوز متفاوتی داشت که منبع‌باز بود، اما نرم‌افزار آزادمحسوب نمی‌شد.
    • من از چند سال پیش بازار سیستم‌های عامل را زیر نظر دارم. بهنظر من با هر عرضه Mac OSX اضافه شدن نوآوری‌ها تداوم یافته و تجربه کاربران آنبهبود می‌یابد. اما چنین بهبودهایی را در هیچ یک از توزیع‌های تجاریگنولینوکسRedHat) ،Mandrake ،Novell/suse و …) نمی‌بینیم. چنین به نظر می‌رسد کهاین شرکت‌های بزرگ یک محصول کامل را به سادگی با در کنار هم قرار دادن نتیجه ودستاورد پروژه‌های خارجی گوناگون تولید می‌کنند. آن‌ها لینوکس (هسته)،GCC ،یوتیلیتی‌های دیگر گنو،XFree/X.org ،KDE/Gnome و غیره را دربر‌دارند. پس نوآوریبرای کاربر کجاست؟
    o بخش آخر پرسش شما این تصور را القا می‌کند که نوآوری همانچیزی است که ما می‌خواهیم و آزادی مسأله ثانویه است. از نظر من این درست عکس قضیهاست. آزادی مهمترین چیز است و نوآوری تا جایی که آزادیمان را حفظ کند خوب است. هرگزاز خودم نپرسیده‌ام که ممکن است نرم‌افزار آزاد به معنای نوآوری بیشتر باشد یانباشد چون خواسته من آزادی است. نرم‌افزار آزاد نرم‌افزاری است که به آزادی مااحترام می‌گذارد. نرم‌افزار اختصاصی (متملکانه) منکر آزادی کاربر است. در صورتی کهنرم‌افزار اختصاصی نوآورانه باشد باز هم از آن استفاده نخواهم کرد. من بیست سالبرای آزادی خودم و شما جنگیده‌ام و به خاطر رسیدن به راحتی، از آن دست برنخواهمداشت. نوآوری تا جایی پسندیده است که به آزادی مردم احترام می‌گذارد اما هنگامی کهطعمه‌ای است تا مردم آزادیشان را فدا کنند، ناپسند است.
    • من در مورد شرکت‌هایتجاری صحبت می‌کنم که با عرضه نرم‌افزارهای آزاد از آزادی حمایت کرده‌اند. بنابراینآزادی از قبل وجود داشته است. آن‌ها می‌توانند نوآور باشند یا نباشند. این فقط جنبهتجاری دارد. آن‌ها ترجیح دادند پول‌ها را صرف آگهی‌های بزرگ تبلیغاتی کنند. تنهاتردید آن‌ها این بود کهGPL ممکن است مانع نوآوری شود.GPL مانع اصلاحات غیرآزاد است GPL .تنها ممکن است مانع «نوآوری»‌هایی شود که غیر‌آزاد هستند، آیا اشکالی در آنمی‌بینید؟ من نمی‌بینم. اگر برنامه‌ای غیرآزاد باشد تهاجمی به همبستگی اجتماعیمحسوب می‌شود. خوشحال خواهم شد اگر بتوانم از توسعه چنین نرم‌افزاری جلوگیری کنم.
    • جایی خوانده‌ام که مایکروسافت ادعا کردهGPL نوآوری در کسب و کار را نابودمی‌کند.
    GPL برای حراست از آزادی نرم‌افزار آزاد ایجاد شده است. این مجوزمی‌گوید که نسخه‌های اصلاح شده نرم‌افزار هم باید آزاد باشند. این همان چیزی است کهمایکروسافت نمی‌پسندد. مایکروسافت فکر می‌کند حق دارد از کار ما در محصولاتشاستفاده کند، حتی هنگامی که این محصولات اختصاصی هستند. مایکروسافت به ما اجازهنمی‌دهد از کدهای منبعش در برنامه‌های خود استفاده کنیم اما فکرمی‌کند که ما بایدبه آن‌ها اجازه دهیم تا از کدهای منبع ما در برنامه‌هایشان استفاده کنند. مایکروسافت می‌گوید: «مال من مال خودم است و مال تو هم مال من است». اما آیا حمایتما از آزادی کاربران از نوآوری خاصی جلوگیری خواهد کرد؟ شاید. زمانی که یک نوآوریبه قیمت سلب آزادی ما تمام شود، GPL می‌گوید نه! آیا این چیز بدی است؟ این بهارزش‌های شما بستگی دارد. اگر تماماً برای نوآوری ارزش قائلید و برای آزادی بهاییقائل نیستند آن‌گاه حمایت قاطعانهGPL از آزادی کاربران را چیز بدی می‌پنداریم. ازسوی دیگر اگر برای آزادی ارزش قائل باشید، خوشحال خواهید شد که GPL سد راهتوسعه‌دهندگان بی‌قیدی است که از نوآوری‌های وسوسه‌انگیز به عنوان طعمه برایکاربران استفاده می‌کنند تا از آزادی‌شان دست بکشند. از آن‌جا که مصمم هستم آزادیمرا حفظ کنم از نرم‌افزار غیرآزاد استفاده نخواهم کرد. پس اگر نوآوری‌های شمانرم‌افزار غیرآزاد می‌باشد، لطفاً آن‌ها را ننویسید. لطفاً کار دیگری انجام دهید. کاری که نفی‌کننده آزادی کاربران نباشد.
  • استیو بالمر، مدیر اجرایی مایکروسافت، گفته است: «از حدود سه سال پیش ما امنیتنرم‌افزاری را در اولویت قرار داده‌ایم.» آیا امنیت نرم‌افزار برای گنو نیز دراولویت است؟
    o من چنین نظری ندارم اما تلا‌ش می‌کنیم آن‌را ایمن سازیم.
    • چراGCC هنوز دارای هیچ فناوری حفاظتی حافظه‌ای نیست؟
    o من از توسعه‌دهندگانGCC خواهم خواست تا نگاهی به این روش‌ها داشته باشند و من را در مورد امکان نصب یک یاچند تا از آن‌ها درGCC مطلع سازند.
    • آیا پروژه گنو استانداردهایی چون IEEE واستانداردهای بالفعل را پذیرفته و به رسمیت می‌شناسد؟
    o ما از همه استانداردهاتا زمانی که برای کاربران مفید باشد تبعیت می‌کنیم. با این حال ما آن‌ها را نه بهعنوان اجبار بلکه صرفاً پیشنهاد تلقی می‌کنیم. اما اگر رها کردن یک استاندارد برایکاربران راحت‌تر باشد، این کار را می‌کنیم. به عنوان مثال، C استاندارد، کامپایلررا ملزم می‌کند که ورودی‌هایی که با قواعد Syntax (نحوی) سازگاری ندارند را گزارشکندGCC . اما گونه‌هایی از C را دارد که اجازه می‌دهد از اعلام این ناهماهنگی‌هاصرف‌نظر کنید و این یعنی تداخل با استاندارد. من برای حل این مسأله تابعی بهنام-ansi را قرار داده‌ام تا اعلا‌م گزارش‌های خطا را غیرفعال کند. ضمن آن‌که- – pedantic را هم قرار داده‌ام تا رفتار کامپایلر مطابق با استاندارد باشد. در واقع – – pedantic برای آن است که نگوییم این کامپایلر منطبق برC ‌استاندارد نمی‌باشد. یعنی ابزارهایGNU مانندdf و du تا زمانی که متغیر POSIXLY-CORRECT را تنظیم نکنید،از دستورالعمل POSIX تبعیت نخواهند کرد. مثلا‌ً در GNU به طور معمولdf وau فضایحافظه را با کیلو (k) گزارش می‌کنند حال آن‌کهPOSIX می‌گوید که باید از واحدهای ۵۱۲بایتی استفاده کنید. اگر متغیری که گفتم را تنظیم کنید،df و au نیز از واحدهای ۵۱۲بایتی استفاده خواهند نمود.
    پی‌نوشت:
    (۱) لغتproperietary در فارسیمعمولا‌ً به معنای اختصاصی به‌کار گرفته شده است. اما به نظر می‌آید که معادل چندانمناسبی نباشد، زیرا تعریف دقیق آن نرم‌افزاری است که در مالکیت شرکتی خاص قرار داردو یا تحت قوانین مربوط به مارک تجاری ثبت شده (Registered Trade Mark) می‌باشد. بنابراین “متملکانه” شاید معادل مناسب‌تری باشد. ولیکن در این متن به همان معادل “اختصاصی” اکتفا شده است.

 

یک نظر بگذارید

دسته‌ها
اين سايت را حمايت مي کنم